Saztrâşânlar - Cemâat-i Saztrâşân-ı Hâssa

Ehl-i Hiref maaş defterlerine “cemâat-i saztrâşân-ı hâssa” olarak kaydedilen bölüğe mensup sanatçılar sarayda kullanılmak üzere müzik aletleri hazırlamaktaydılar. Sarayın ahşap sanatına bağlı bölükleri arasında yer alan saztraşanlar eserlerini en kaliteli malzeme ve tekniklerde birer sanat eseri olarak üretmekteydiler.
Çalgı aleti haline getirildikten sonra fildişi, sedef ve bağa kakma gibi tekniklerle bezenen saray müzik aletleri arasında kanun, tambur, kopuz, tef ve cenglerin bulunmuş olduğu 16. yüzyıla tarihlenen maaş defterlerinden ve in’am defterlerinden anlaşılmaktadır. Bu müzik aletleri sarayın özel eğlencelerinde ve
III. Selim gibi bestekâr padişahların hususi kullanımı için üretilmekteydi. Maaş defterlerine göre 16. yüzyılda sayıları en fazla yirmi olan saztraşanların mevcudu 17. yüzyılda hızla düşmeye başlayıp 18. yüzyılda bölüğün çalışanı kalmamıştır.[1]

[1] Bahattin Yaman, Osmanlı Saray Sanatkarları 18. Yüzyılda Ehl-i Hiref, a.g.e., s.95.