Aliyullah Ali Akış
Tatar Türklerindendir.
Annesi ve babasının Haylar'da bin kadar Tatar Türkü ile birlikte açtığı okulda ilköğrenimini tamamladı.Rus lisesinde okudu (1936). El-Ezher Medresesinde okumak üzere Mısır'a gitti. Mısır'ın iklimi sağlığına iyi gelmediğinden Mısır'dan ayrılarak 1938 yılında Varşova'ya geçti. Orada Türkistan'ın, Azerbaycan'ın, Kafkasya'nın bağımsızlığı için çalışan kişilerle tanıştı ve onlarla işbirliği yaptı. 1939 yılında Türkiye’ye geldi. Bir süre İstanbul Üniversitesi İktisat Fakültesinde okudu. Ancak sağlık sorunu nedeniyle okulu tamamlayamadı. Türk Kültür Derneği, İdil-Ural Millî Merkezinde çalıştı. Bir ara kapatılan Millî Merkezi 1960 yılında yeniden açtı.
1958–66 arası askeri tercümanlık, NATO'da mütercimlik, 1966–83 arası Radio Liberty Hürriyet Radyosunda spikerlik ve mütercimlik yaptı. Dünya Tatarları Ligasmda fahri başkanlık yaptı, 1997'de Dünya Tatar Ligası tarafından Şeref Plaketi ile onurlandırıldı. İdil-Ural bağımsızlık hareketine liderlik etmenin bir ödülü olarak Tataristan Cumhuriyetinin Çallı (Nabe-rejniye çelnyi) adlı kentinde Ali Akış Mektep-Litsey adlı bir okul yaptırıldı. 1991'den itibaren Münih Ülkü Ocağı Fahri üyesidir.
ESERLERİ:

• Göçten Konular (1962)
• İdil-Ural Davası ve Sovyet Emperyalizmi (1963)
• Zincirdeki Halklar (1978)
• M. Ayaz İshaki Hayatı ve Faaliyeti (100. doğum yılı nedeniyle, 1979)
• İdil-Ural’da Hürriyet Mücadelesi (1985)
• İdil-Ural Doktrini (1985-91).