Hit (1448) Y-4865

Fazlur Rahman

Künyesi : Lakabı :
Tabakası : E-Posta :
D.Yeri : Hindistan D.Tarihi : 1919
Ö.Yeri : Ö.Tarihi : 1988
Görevi : İlim Adamı Uzm.Alanı :
Görev Aldığı Kurumlar : Mezuniyet :
Bildiği Diller : Mezhebi : İtikad : , Amel : , Ahlak :
Ekleyen : /2015-10-05 Güncelleyen : Fıkıh Dersleri/2016-06-06

Fazlur Rahman

21 Eylül 1919'da Hindistan'ın (bugünkü Pakistan'ı kuzeybatısında bulunan) Hazara şehrinde, dindar bir ailenin çocuğu olarak dünyaya geldi.
İlk eğitimini, Ders-i Nizami adlı medresede, Deobend ekolüne mensup olan babası Mevlana Şihabeddin’den aldı.
10 yaşında Kur'an'ı ezberleyen Fazlur Rahman, çağdaş eğitim de almaya başladı. Ailesi 1933 yılında Lahor kentine taşınınca üniversiteye gitti. Bir yandan da babasından aldığı özel eğitimini devam ettirdi ve 1940'ta Pencap Üniversitesi Arapça bölümünden mezun oldu.
Aynı üniversitede yaptığı yüksek lisansını 1942 yılında tamamladı ve aynı yıl bu üniversiteye araştırma görevlisi olarak atandı.
1946’da Doktora yapmak üzere İngiltere Oxford Üniversitesine gitti. 1949’da Prof. H.A.R. Gibb danışmanlığında doktorasını bitiren Fazlur Rahman, Oxford'da Fars Medeniyeti ve İslam Felsefesi hocası olarak ders vermeye başladı.
1950’de Durham Üniversitesinde öğretim üyesi olarak göreve başladı. Bu görevi 1958’e kadar devam etti.
1958’de Kanada’da (Montreal) McGill Üniversitesi İslami İlimler Enstitüsünde doçent (associate professor) olarak göreve başladı. O, Klasik Yunan ve Latin dillerini felsefî ve teolojik metinleri rahatlıkla okuyabilecek düzeyde öğrenmişti. Ayrıca İngilizce ve Almanca biliyordu.
1961’de Pakistan Karaçi’ye dönen Fazlur Rahman, 1962’de Devlet Başkanı Eyüp Han tarafından İslami Araştırmalar Enstitüsüne önce araştırmacı sonra da müdür olarak atandı. Burada ingilizce Islamic Studies ve urduca Fikr-o-Nazar dergilerini çıkardı.
Fazlur Rahman’ın bu dönemde yazdığı makaleleri İslamic Studies adlı dergiden takip etmek mümkündür. Bu enstitü bünyesinde çok sayıda öğrenciye dersler verdi ve onlara yurtdışına gitme imkânı sağladı.
1968’e kadar bu görevi uhdesinde taşıyan Fazlur Rahman, yoğun baskılar sonucu Pakistan’dan ayrılarak Amerika’ya gitti.
Los Angeles’ta Kaliforniya Üniversitesinde bir dönem misafir profesör olarak bulunduktan sonra 1969 Eylül’ünde Chicago Üniversitesinde “İslam Düşüncesi” profesörü olarak göreve başladı.
26 Temmuz 1988’de vefatına kadar ilgili üniversitede görevine devam etti.

Eserleri:
Fazlur Rahman’ın 11 tane kitabı vardır. Bunların on tanesi kendi hayatında bir tanesi ise vefatından sonra basılmıştır. Eserleri kronolojik olarak şöyledir:
1. Avicenna's Psychology.681 (İbn Sina’da Psikoloji)
Fazlur Rahman'in doktora tezi olup İbni Sînâ'ya ait “Kitâbun-Necât” adlı eserin "en-Nefs" bölümünün tenkitli neşrinden ibarettir. Ayrıca bu bölümün İngilizce tercümesi yanında metnin tahlilini, Aristo ve Fârâbî gibi diğer bazı filozofların görüşleriyle karşılaştırılmasını da içermektedir.

2. Prophecy in İslam: Philosophy and Orthodoxy682 (İslam’da Nübüvvet: Felsefe ve Gelenek)
Fazlur Rahman, bu çalışmada konuyu 3 başlık altında inceler. “Akıl Doktrini”,Peygamberlik, Felsefi Doktrin ve Kelam. Son bölümde İbn Hazm, Gazali, Şehristani, İbn Teymiye ve İbn Haldun’un Peygamberlik ile ilgili görüşlerini inceler. Eserin, kendi düşünce hayatının oluşumunda oldukça etkili olduğunu belirtmiştir.

3. Avicenna's De Anima (İbn Sina’nın Kitabu’n-Nefs’i)
İbni Sina’ya ait “Kitabu’ş-Şifa” adı eserin "Kitâbü'n-Nefs" bölümünün tenkitli neşridir.

4. Islamic Methodology in History
(Tarih Boyunca İslami MetodolojiSorunu)
Bu eser, Fazlur Rahman’ın 1962 yılı Mart ayından 1963 yılı Haziran ayına kadar İslami Araştırmalar Enstitüsünün Islamic Studies adlı çalışmasında yayınladığı makalelerden ve bunlara eklenen “Sonraki Asırlarda İçtihad” adlı çalışmadan oluşmaktadır. Fazlur Rahman, her ne kadar bu makalelerin Kur’an, Sünnet, İçtihad ve İcma ile ilgili tarihsel gelişimden bahsedeceğini söylese685 de Kur’an konusu burada incelenmemiştir. Eserde sünnet, içtihad, icma, hadis ve toplumsal değişme gibi konular ele alınmaktadır. Ayrıca İslam düşünce tarihinde felsefi düşüncenin doğuşu, ehl-i sünnetin oluşumu, kelam ve tasavvufun nasıl geliştiği ortaya konmaya çalışılmıştır.

5. Islam (İslam)
Eser 14 bölümden oluşmakta olup, Fazlur Rahman’ın, genel olarak İslam düşüncesiyle hesaplaşmasını içermektedir.
Eserde İncelenen konu başlıkları şunlardır: Muhammed, Kur’an, Hadisin Kaynakları ve Gelişimi, Hukukun Yapısı, Diyalektik Teoloji ve Doğmanın Yükselişi, Şeriat, Felsefi Hareketler, Sufi rganizasyonlar,Mezheplerin Yükselişi, Eğitim, Modernistler öncesi Reform Hareketleri, Modernin Yükselişi, Miras ve Beklentiler. İlk baskısı 1966’da çıkan eserin, 1979’daki ikinci baskısında arada geçen yaklaşık 14 yıllık zaman zarfında ortaya çıkan hadiseleri değerlendirdiği bir sonsöz (epilogue) vardır.İkinci bölüm olan Kur’an başlığında Kur’an Nedir? Kur’anın Öğretisi,Kur’an’da Yasama, Kur’an Tefsirleri bölümleri bulunmaktadır.

6. Letters of Shaikh Of Ahmad Sirhindi
(İmam Rabbanî’nin Mektupları)
Eser İmam-ı Rabbani’nin bazı mektuplarını içermekte olup Fazlur Rahman tarafından geniş bir girişle basılmıştır.

7. The Philosophy of Molla Sadra
(Molla Sadra’nın Felsefesi)
Molla Sadra’nın felsefi sistemini Ontoloji (varlık), teoloji ve Psikoloji olmak üzere üç başlık altında inceler. Eser, Fazlur Rahman’ın Pakistan sonrası McGill üniversitesinin ilk dönemlerinde tekrar felsefi çalışmalara döndüğüne yönelik bir işaret olarak da okunabilinir.

8. Major Themes of the Qur’an
(Ana Konularıyla Kur’an)
Kur’an ve Tefsir söz konusu olduğunda Fazlur Rahman’ın akla gelen ilk eseridir. Eser sekiz bölüm ve iki ekten oluşmaktadır. Bölümler; Allah, Kişi Olarak İnsan, Toplum Olarak İnsan, Tabiat, Peygamberlik ve Vahiy, Ahret, Şeytan ve Kötülük,İslam Toplumunun Doğuşu adlarını taşır. Ekler ise Müslüman Toplumun Mekke’deki Dini Durumu ve Ehl-i Kitap ve “Dinlerin” Farklılığı’dır.
Fazlur Rahman, bu eseri, Kur’an’ın temel fikirlerini ve doktrinlerini sistemli bir şekilde sunma; Allah, insan, tabiat ve hayat hakkındaki Kur’an’ın görüşlerini sergilemeyi hedefleyerek yazdığını belirtir.691
Bir değerlendirme yapmak gerekirse eserin konu başlıkları, Kur’an’ın ana/esas konularını vermektense Fazlur Rahman açısından ilgili başlıkların nasıl algılandığını gösteren bir özelliktedir. Eser, bir görüşün savunulması olarak değerlendirilebilir.

9. Islam and Modernity: Transformation of an Intellectual Tradition
(İslam ve Çağdaşlık: Fikri Bir Geleneğin Değişimi)
Eserin çalışmamızla olan ilgisi özellikle giriş bölümünde Fazlur Rahman’ın Kur’an metodolojisinin net bir şekilde ortaya konulmasıdır. Genel anlamda İslam eğitim tarihi hakkında Fazlur Rahman’ın görüş ve değerlendirmelerinden oluşan eser, son
bölümde “Umutlar ve Öneriler” başlığı altında İslami ilimlerin yeniden oluşturulmasınayönelik değerlendirmeler içermektedir.

10. Health and Medicine in the Islamic Tradition695 (İslam Geleneğinde Sağlık ve Tıp)
İslam düşüncesinde sağlık ve tıpla ilgili konuların nasıl algılandığı ve modern dönemdeki bazı sağlık problemlerinin tarihsel algılamayla çelişen yönleri ve bunlardan kurtulmanın gerekliliği örnekler üzerinden anlatılmaktadır. Bu çalışmada özellikle
hadislerin sıhhatı konusu merkezi bir problem olarak ortaya çıkmaktadır.

11. Revival and Reform in Islam A Study of IslamicFundamentalism
(İslam’da İhya ve Reform: Bir İslam Fundamentalizmi İncelemesi)
Fazlur Rahman’ın kendi yaşamında bitirilememiş eser, sonradan İbrahim Musa editörlüğünde basılmıştır. Eserin basımı ile ilgili İbrahim Musa, kendisinin bir takım şüpheleri olmasına rağmen özellikle Fazlur Rahman’ın eşi Belkıs Rahman tarafından yayınlanması noktasında desteklendiğini belirtir.
Eser, beş bölümden oluşmaktadır: İlk Fırkalar ve Sünni ortodoksinin oluşumu, İrca’ kaynaklı gelişmeler: Siyaset, Tasavvuf ve Gnostik İfrat, Erken dönem Ortaçağda Reform: Sufi Reform ve el-Gazali’nin Rolü, Geç dönem Ortaçağda Reform, Hindistan’da reformcu düşünce.
Eser,öyle anlaşılıyor ki Fazlur Rahman’ın ilk dönem çalışmalarındaki temel konu olan İhya ve reform konularının geniş bir şekilde tekrar ele alınması niyetini içermektedir.

Fazlur Rahman’ın basılı kitapları dışında 100’e yakın makale, ansiklopedi maddeleri ve kitap tanıtım çalışmaları vardır.