Hit (2821) K-1274

Riyazüs Salihin

Yazar Adı : Nevevi Muhyiddin İlim Dalı :
Kitap Dili : Kitap Tipi :
Konusu : Sitedeki Kayıt Türleri :
Ekleyen : /2014-11-14 Güncelleyen : /0000-00-00

Riyazü’s-Salihin

Nevevî’nin bir müslümanın günlük hayatında ihtiyaç duyacağı âyet ve hadisleri derlediği eseri.

Tam adı Riyâzü’ş-şâlihîn min hadîsi seyyidi'l-mürselîn’dk. 14 Ramazan 670 (14 Nisan 1272) tarihinde tamamlanmış olup on sekiz bölüm, 400'e yakın bab ve 1900 civarında hadisten meydana gelmektedir. Bazı bölüm ve babları onlarca hadisten, bazıları birkaç hadisten oluşan eserde konuların niteliği sebebiyle pek çok mükerrer hadis vardır. Bölümlerin ve özellikle babların dikkat çekici yanı her birinin sıralanışındaki fikrî insicam ve mükemmel iç düzendir. Babların adlandırılmasındaki isabet müellifin hadis kitaplarında yer alan rivayetleri büyük bir vukufla değerlendirdiğini, Kur'an ve Sünnet’in muhtevasına vâkıf olduğunu göstermektedir. Eser sadece bir hadis mecmuası değil Nevevî'nin yaşadığı dönemde toplumun ve İslâm coğrafyasının meselelerini ortaya koyan bir belge, ferdin ve cemiyetin ihtiyaçlarına İslâm'ın iki ana kaynağı ışığında çözüm üretme yollarını anlatması açısından âlimler, yöneticiler ve halk için bir rehber niteliğindedir. Bir diğer özelliği de her konuyu âyet ve hadislerle ele almasıdır.

Nevevî, Riyâzü'ş-şâlihîn’e aldığı hadislerin çoğunu Kütüb-i Sitte’den seçmiş, bunların dışında kalan hadisleri İmam Mâlik’in el-Muvatta’1, Ebû Bekir el-Humeydî’nin ei-Cemc beyne’ş-Şahîhayn’ı, Ahmed b. Hanbel’in el-Müsned’i. Hâkim enNîsâbûrî'nin el-Müstedrek’i ve Dârimî ile Dârekutnî'nin es-Sünen’lerinden derlemiş, hadislerin sened zincirini çıkararak sahâbî râvinin adını vermekle yetinmiştir. Kitapta hadis metinleri kaynaklarda geçtiği gibi nakledilmiş, her hadisin sonunda kaynağı belirtilmiş ve hadisle ilgili değerlendirmeler oradan aynen alınmış, bazı hadislerin ve râvilerin değerlendirilmesi Nevevî tarafından yapılmıştır. Hadislerde geçen garîb kelime ve tabirlerin bir kısmı açıklanmış, fazla uzun hadisler bazan kısaltılmış, çok az sayıda hadis mâna ile rivayet edilmiştir. Nevevî, Riyâzü'ş-şâlihîn’e aldığı hadislerin sahih olduğunu söylemekteyse de eserde az sayıda zayıf hadisin bulunduğu kaydedilmekte, bazıları bunların üç kadar, bazıları ise elli kadar olduğunu ileri sürmektedir. Nâsırüddin el-Elbânî ve Şuayb el-Arnaût yaptıkları neşirlerde zayıf rivayetlerin zayıflık derecelerini belirtmiş, ancak bunların eserin değerini azaltmadığına işaret etmişlerdir. İçerdiği hadislerin büyük kısmı Buhârî ve Müslim’in el-Câmfu'ş-şahîh’lerinden seçilen Riyâzü's-sâlihîn, İslâm dünyasında müslümanlarm el kitabı olma özelliğini korumuş, bu sebeple Kur’ân-ı Kerim’den sonra en çok okunan kitap olduğu söylenmiştir.
Çok sayıda yazma nüshası bulunan eserin ilk basımı 1302’de (1885) Mekke'de gerçekleştirilmiş, daha sonra seksenden fazla neşri yapılmıştır. Bunlar arasında Mustafa Muhammed Amâre (Kahire 1375), Rıdvân Muhammed Rıdvân (Kahire 1379), Abdülazîz Rebâh ve Ahmed Yûsuf ed-Dekkâk (Dımaşk 1396), Nâsırüddin el-Elbânî (Beyrut 1406), Ahmed Râtib Hammûş (Dımaşk-Beyrut 1408/1987), Şuayb el-Arnaût (Beyrut 1407/1987) ve Fârûk Hamâde (Kahire 1409) tarafından yapılanları önemlidir. Riyâzü'ş-şâlihîn üzerine yapılan şerh çalışmalarının ilki ve en meşhuru İbn Allân'ın Delîlü’l-fâlihîn li-turuki Riyâzi’ş-şâlihîn’ıdir (nşr. Mahmûd Haşan, I-VII1, Kahire 1347, l-IV, 1385/1966). Süleyman Dervîş Âmir, Delîlü’l-fâlihîn’den seçtiği hadislere Envâr min h e d yi ’n-nübüvve: Ta’ife mine'l-ehâdîşi’n-nebeviyye muhtâre min kitabi Delîli'l-tâlihîn li-turuki Riyâzi'şşâlihîn adını vermiştir (Tanta 1987). Hüseynî Abdülmecîd Hâşim’in Şerhu Riyâzi'ş-şâlihîn’i (I-ll, Kahire 1390/1970) daha çok talebelere hitap etmektedir. Mustafa Saîd el-Hın, Mustafa el-Bugâ, Muhyiddin Mestû, Ali eş-Şürbecî ve Muhammed Emîn Lutfî’den oluşan bir komisyonca hazırlanan Nüzhetü’l-müttakîn şerhu Riyâzi'ş-sâlihm kısa fakat önemli bir şerhtir (Beyrut 1397/1977). Subhî es-Sâlih'in Menhelü'l-vâridîn şerhu Riyâzi'ş-şâlihîn’i ise bazı kelime açıklamalarından ibaret titiz bir neşirdir (Beyrut 1970) Ebû Usâme Selîm b. îd el-Hilâlînin Behcetü’n-nâzırîn şerhu Riyâzi'ş-şâlihîn’i (l-III, Demmâm 1415/1994), Abdülkadir İrfân b. Selîm el-Aşşâ Hassûne ed-Dımaşki’nin Ravzatü'l-müttakin şerhu Riyâzi'ş-şâlihîn’i (I-1V, Beyrut 1417/1996), Muhammed b. Sâlih el-Useymîn'in Şerhu Riyâzi'ş-şâlihîn’i de (l-IV, Kahire 1422/2001) burada zikredilebilir. Riyâzü'ş-şâlihîn"m bugüne kadar yapılan en geniş şerhi ise M. Yaşar Kandemir, İsmail L. Çakan ve Raşit Küçük tarafından hazırlanan Riyâzü's-sâlihîn, Peygamberimizden Hayat Ölçüleri adlı çalışmadır (1-VI1I, İstanbul 1997).

Eserin bilinen ilk muhtasarı, Yûsuf b. İsmâil en-Nebhânî’nin Buhârî ve Müslim'in müşterek rivayetlerinden 800 kadar hadisi ihtiva eden Tehzîbü'n-nüfûs fî tertîbi'd-dürûs'uöur (Kahire 1402). Eserin ilk baskısı Kahire'de gerçekleştirilmiş (1329), daha sonra Dımaşk ve Beyrut’ta birçok defa basılmıştır. Sâlih Ahmed Rızâ, Kutûf min riyazi ’s-sünne, dirâse tahlîliyye liehâdîş muhtâre min kitâbi Riyâzi'ş-şâlihîn’de (Dımaşk 1410) eserden bazı hadisleri ilmî araştırma metoduna uygun biçimde inceleyip değerlendirmiş ve hadislerin tahrîcini yapmıştır. Muhammed Abdülhamîd Mirdâd. İthâfü'l-müslimîn fî teshili ihtişâri Riyâzi'ş-şâlihîn adlı çalışmasında (Kahire 1389) bab başlarında geçen âyetleri açıklamış, seçtiği hadisleri de kısaca şerhetmiştir. Saffet es-Sekkâ'nın Miftâhu'r-râhilîn ilâ Riyâzi'ş-şâlihîn’i (Halep 1391/1971), Muhammed Hayr Muhammed el-Hımsî’nin Muhtaşaru Riyâzi'ş-şâlihîn’i (Dımaşk 1406/1985), Cemâleddin Seyrevân ve Nûreddin Karaali'nin el-Muhtâr min Riyâzi'ş-şâlihîn"] (1407/ 1986, 3. baskı), Me'mûn Muhammed Saîd es-Sâgarcî’nin eş-Şahîhu'l-muhtâr min Riyâzi'ş-şâlihîn ve'i-ezMr’ı (Dımaşk 1412/ 1991), Muhammed Adnân Sâlim’in Merâtfül-mü’minîn fî Riyâzi'ş-şâlihîn i de (Dımaşk 1416/1995) burada anılmalıdır. |_ Riyâzü 'ş-şâlihîn’in Türkçe’ye ilk tercümesi, Haşan Hüsnü Erdem’in (ilk baskıl_ sında I ve II. ciltler Kıvâmüddin Burslân ile birlikte) Diyanet İşleri Başkanlığı tarafından yayımlanan çevirisidir (I-II1, Ankara 1949, 1954). Daha sonra eseri Mehmet Emre (İstanbul 1974), Sıtkı Gülle (İstanbul, ts.), Salih Uçan (İstanbul, ts.) ve hadis açıklamalarıyla birlikte İhsan Özkes (l-VI, İstanbul 1991, l-lll, 1992, I-VI, İstanbul, ts.) Türkçe’ye tercüme etmiştir. Riyâzü'ş-şâlihîn, İngilizce’ye de çevrilmiş olup Abdurrahman Şad (I-II, Lahore 1988), S. M. Madni Abbâsî (I-II, Karachi 1986) ve Hâfız Selâhaddin Yûsuf’un (Dârüsselâm 1999) çevirileri burada zikredilebilir. Saîd el-Laham (Beyrouth 1991) ve Fevzî Şa’bân (I-II, Beyrouth, ts.) eseri Fransızca’ya tercüme etmişlerdir. Urdu diline ise Mevlânâ Muhammed İdrîs tarafından çevrilmiştir (Yeni Del-hi, ts ). Riyâzü'ş-şâühîn daha başka dillere de tercüme edilmiştir. Haşan Hüsnü Erdem, Riyâzü's-sâlihîn Hadislerinin Râvîleri Olan Ashâb-ı Kirâm'm ve Ha[_ dis İmamlan'nm Hal Tercemeleri (Ankara 1964) ve Ahmed Râtib Hammûş, eserde rivayetleri bulunan râvilerin biyografileriyle eserin çeşitli fihristlerini içeren Künûzü'l-bâhişîn (Beyrut 1413) adıyla birer çalışma yapmışlardır.

...