Hit (496) F-1441

Eşlerin Birbirleri Üzerindeki Hakları nelerdir, Dinimize Göre Medeni Kanunun Kadına Verdiği Hakkı Kocasından İstemesinin Hükmü, Medeni Hukuk Ve Hakimin Boşaması, Dini Hukuk Açısından Hükmü nedir

İlim Dalı : Fıkıh Konusu : Dini Nikah
Soruyu Soran : Cevaplayan : Önder Nar
Cevaplayanın Mezhebi:
Ekleyen : admin/2022-09-26 Güncelleyen : Fıkıh Dersleri/2022-09-27

Soru 1: Dinimize göre kadın hakları ve erkek hakları nelerdir? Bu konuya nasıl bakmalıyız?
Soru 2: Müslüman kadın medeni kanunun kendisine verdiği hakları dini haklar gibi kocasından isteyebilir mi?

el Cevab:
İslam Allah’ın indirdiği hükümlerin hepsine iman etmenin ve içeriklerindeki inanç amel ve ahlaki değerleri aklıyla doğru kabul edip diliyle onlara inandığını söylemenin ve amel olarakta onlara uygun davranmanın adıdır.
İslama giren bir insan bir kısmını doğru bir kısmını yanlış kabul etmez.
Allaha ve ahiret gününe iman edenler "haklar" ile ilgili değerlerini Allah’ın ve indirdiği hükümlerin ölçülerine göre belirlerler.
Haklar deyince Allah’ın kadınlar için bunlar kadınların haklarıdır dediği değerlerden oluşur. Haklar erkekler için sorulursa Allah’ın erkeklere verdiği haklar olarak değerlendirilir.
Haklar babı usulu fıkıh kitaplarında hukukullah ve ahkamı şeriyye bablarında geçer. Allah’ın hakları kulların haklarıyla alakalı temel değerleri detaylıca öğrenmek isteyenler ilgili bölümlere müracaat edebilir.

Allah’ın "kadınlara" verdiği haklardan bazıları şunlardır;

1-İnsani ve İslami kişiliğini oluşturma hakkı
-Eğitim / meslek sahibi olmak
-Medeni statü edinmek
-Ticaret yapmak
-Sanatsal etkinlik eğitimi almak ve sanat icra etmek
-Malında mülkünde tasarruf hakkı

2-Saygılı davranma ve davranılma hakkı
-Hürriyet alanlarını kullanma hakkı ve baskı görmeme hakkı
-İnsani ihtiyaçlarını karşılama hakkı
-Zarar verilmeme hakkı
-Ruhsal huzurunun korunması
-Namusunun korunması hakkı
-Mahreminin korunması hakkı
-Darp, şiddet, zorlama, askere alma, evi dışında tutuklanmama hakkı

3-Evlilik hukukunun gereği olan temel hakları
-Evleneceği insanı seçme hakkı / evliliğe son verme hakkı
-Şahsi onurunun ve haklarının gözetilmesi ve ihlal edilmemesi hakkı
-İyi davranılma hakkı
-Evlilik ilişkisi hakkı
-Mehir hakkı
-Nafaka hakkı (yeme, içme oturma, giyinme)
- Hayat alanı (oturulacak ev mesken) hakkı
- Adalet hakkı
- Çocuk doğurmak, emzirmek, bakımını yapmak, terbiye etmek
-Eşine hizmet etmek, eşine işinde yardım etmek, eşine ailesinin hizmetinde bulunup bulunmama hakkı
-Boşanma istediğinde muhalaa hakkı (şeri mazeret nefsi mazeret ve mazeretsiz boşanma talep etme)
-Yakın akrabalarıyla hürmeti musahara hakkı
-Dini yasakları ihlal etmesi durumunda keyfi cezalandırılmama hakkı
-İslamın temel ibadetlerini yerine getirmesinde eşinin üzerindeki hakları

4-Dini yükümlülüklerini engellenmeden yerine getirme hakkı
-İbadetlerini özgürce yapma hakkı
-Şahitlik
-Akit yapma hakkı
-Miras hakkı
-Kadınlık onurunun korunması hakkı
-Kadınların mükellef olmadıkları ibadet ve taatlere zorlanmama hakkı

5-Yaratılışına uygun olmayan işler fiiller ve görevlerle sorumlu tutulmama hakkı
-Cihad (savaşa iştirak) sorumluluğu olmaması
-Evin mali ihtiyaçlarının karşılanmasından muaf olması hakkı
-Mahremsiz yolculuk yapmama haacın düşmesi
-Kölelikten azad olmayı talep etme hakkı
-Yetişme tarzına göre eş anne ve aile bireyi olarak bazı yükümlülüklerinde esneklik sağlanması hakkı 

Müslüman erkeğin eşinin üzerindeki hakları;
1-Evlilik hayatı ile ilgili
-Velayet hakkı (eşin kadının velisi olması)
-Doğan çocukların tek velisinin baba olması
-Aile reisliği hakkı
-Taat hakkı
(Evlilik akdiyle birlikte velayet hakkının velisinden kocasına geçmesi, kadının kocasının taatinin Allah’tan sonra anne baba taatin de dahil herkesin taatinin önünde olması.)
-Mirasçı olma hakkı
-Cinsel ihtiyaçlarını giderme hakkı
-Kendisine hizmet hakkı
-Çocuklarını emzirme, bakma, hizmet etme hakkı
-Malının ve değerlerinin korunması hakkı
-Aile bireylerinden bakmakla yükümlü olduğu anne baba gibi şahısların hizmetinde bulunma ihtiyacı olduğunda onlara elden geldiğince hizmet etme görevlendirmesi hakkı
-Kadının eşinin hukukundan bazı hakları ihlal etmesi durumunda eşin cezai yaptırımlar uygula hakkı
-Boşama yetkisinin erkeğe ait olması
-Boşanan eşin nafakası ve müddeti
-İddet bekleme durumunda erkeğin evinde kalması
-Boşanan eşin özel mallarında hak talep edilememesi, ticari ortaklıkların devam etmesi
-Anne bakımına muhtaç yaştaki çocukların ve onların bakımı süresinde eski eşin nafakasının temin edilmesi
-Dört eşe kadar evlenme hakkı.

2-Sosyal hayat ile ilgili
-Kadının sosyal hayatını eşinin rızası doğrultunda düzenlemesini isteme hakkı
-Evine rızası ya da izni olmayanların alınmaması hakkı
-Evlenmeden önceki görevlerini terk etmeyi talep hakkı
-Sıla-i rahim hakkının kullanılmasını kısıtlama yetkisi ve sınırları
-Yer şehir ülke değiştirme durumunda eşinin yanında götürülme hakkı

3- Kişilik hakları
-İnsani ve İslami ve eş (erkeklik) onurunun korunması hakkı
-Namusunun korunması hakkı
-Dini açıdan mükellef olmadığı refah seviyesini temin e zorlanmama hakkı
-Cinsel ihtiyaçlarını giderme ve güzel davranılma eşinden bakımlı olmayı talep etme hakkı
-Mesleğini yapmada veya ailesini gözetme yukumluluğu yerine getirmesi sırasında eşinin zorluk 

el Cevab 2:
Müslüman kadınlar medeni hukukun kendilerine sağladığı hakları kullanmada iki durumla karşı karşıyadırlar.
Medeni hak dini hakkı değilse talep etmemelidirler.
Medeni hak dini değerlere uygunsa bu haklar talep edilirse günah işlenmiş olmaz.
Medeni hak sözgelimi dini bir hakkın ihlalini gerektiriyorsa ya da bir haramı helal kılıyorsa ya da bir farzı yok kabul ediyorsa bunu kullanarak İslam aile hukukunun gereğinin terk edilmesi dini açıdan suç sayılır. Bu suç niteliğine göre caiz değil, mekruh, haramdır veya irtidattır denilebilir.
"Örneğin; eşinden başka bir erkekle tanışıp ona aşık olduğu için ayrılan bir kadın düşünelim. Medeni mahkemeye başvurup tek celsede bir boşanma kararı aldırarak medeni açıdan nikahı sonlandırsın. Sonrasında iddet beklemeden aşık olduğu erkekle evlensin ve ne var bunda ben boşandım, eski eşimle zaten aylardır görüşmüyorduk ayrıca hamilelik testi yaptırarak temiz olduğumu anladım. Yeni eşimle aile hayatı yaşamaya başladım bu doğrudur desin. Zaman değişti eski boşanma hukuku zamanın değişimiyle değişti. Ben yaptığımın doğru eskilerin yaptığının artık gerekmediğine inanıyorum desin."
Bu sözlerin sahibi medeni hukuka göre eşine rağmen ve şeri bir mazereti olmamasına rağmen boşandığından esasen dini nikahı devam etmektedir. Yeni nikahı esasen dini açıdan geçersizdir. Bu durumda yeni evlilik ilişkisinde bulunması evli kadının başka bir erkekle nikahsız ilişkiye girmesi olur. Kendisine göre yaptığı fiil meşru olsa da dini açıdan haram fiil olur. İtikadi açıdan da bu inançla bu fiili işlemesi islam akdini bozacağından din dışına çıkmasına sebep olur.

Mülahaza: H. Korkmaz 
Burada kadının iddeti süresi dolunca yeni bir nikah kıyabilir mi süreyi mi beklemesi gerekir. Diğer bir konu boşanma erkeğe verildiği için erkek boşamazsa resmiyette boşanmış olsa bile nikah düşmez mi biraz açar mısınız konuyu? 

el Cevab:
Dini açıdan kadın dini değerlere uygun olan bir boşamanın akabinde iddetini bekler. İddet esnasında ancak kendisini boşayan eşiyle nikah tazeleyebilir. Bir başka erkekle nikah kıyacaksa iddet tamamlanmasından sonra nikah kıyabilir.
İddet nikah akdinin şeri gereğidir. İhtilafsız olarak ancak boşama lafzının telaffuz edilmesi anından itibaren başlar (anlaşmazlık sebebiyle ayrı yaşayanlar iddet müddeti kadar bir zaman ya da daha fazla zaman geçse de boşama anından itibaren iddet müddeti başlar.)
İddet esnasında kıyılan yeni bir nikah geçersizdir. İddet bekleyen kadına evlilik teklif edilmez.

Medeni hukuk ve hakimin boşaması, dini hukuk açısından hükümsüzdür. (Dini nikahlar da medeni hukuk açısından hükümsüz ve geçersizdir. Hatta dini nikah belirli durumlarda medeni açıdan suç teşkil eder.)
Medeni hukuk ya da hakim dini boşama hukukunu biliyorsa ve ona göre boşanmanın tahakkuk edeceği bir yöntem ile eşlerin birbirlerini boşamasını sağlarsa bu durumda medeni hakimin boşaması ile değil İslami boşanma şartları yerine geldiği için dini açıdan muteber bir boşama gerçekleşir.

Resmiyette boşanmış bütün Müslüman eşler dini açıdan boşanmış sayılmayabilirler. Bunu vurgulamak istedim.
Birçok boşanan birey bunu bilmedikleri için dini nikahın sonlandırılmasını yapmayabiliyorlar.