Hit (397) F-1437

"Müslüman kadınların kocalarına itaat etmeleri anne-babalarına itaat etmelerinden daha önemlidir", sözünüzün delili nedir. Anne-babaya itaat edilmesi gerekmez mi?

İlim Dalı : Konusu :
Soruyu Soran : Cevaplayan : Önder Nar
Cevaplayanın Mezhebi:
Ekleyen : admin/2022-09-25 Güncelleyen : Fıkıh Dersleri/2022-09-27

ELEŞTİRİ:
"Müslüman kadınların kocalarına itaat etmeleri anne-babalarına itaat etmelerinden daha önemlidir", sözünüzün delili nedir. Anne-babaya itaat edilmesi gerekmez mi?

el Cevab:
Müslüman bir kadın ve erkek
- Çocukluklarında aile reisi olan babaya itaat etmekle mükelleftirler.
(Aile reisliği baba yaşadığı müddetçe devam eder.)
- Erkek evlenince kendi ailesinin reisi olur.
- Kadın evlenince kocasına itaat etmekle mükellef olur. Velisi de kocası olur. Bu dini bir değerdir. Bu sebeple;
Kocasını hafife alan kadın Allah’a isyan etmiş olur.
Kocasının sözünü dinlemeyen kadın isyankâr olur.
Kocası yerine anne ya da babasına itaat eden kadın isyankâr olur.
Size delilleri sıralayacağım;
1. Delil 
en Nisa Suresi 34. ayetidir.

"Erkekler kadınlar üzerinde idarecidirler..."

الرِّجَالُ قَوَّامُونَ عَلَى النِّسَاءِ بِمَا فَضَّلَ اللَّـهُ بَعْضَهُمْ عَلَىٰ بَعْضٍ وَبِمَا أَنفَقُوا مِنْ أَمْوَالِهِمْ

Ayetin delil olma açısı;
Erkeklere kadınlara hükmetme yetkisi verilmiştir. Bütün hayat alanlarında erkekler kadınlara yönetici ve idarecidir. Devlette erkek devlet başkanlığı yapacak, Aile de erkek aile reisliği yapacaktır. Kadınlar erkeklere idarecilik yapmayacaktır. Bu genel kuraldır.

2-İslam dinine göre itaat mercileri sıralaması şudur;
 1-Allah ve Rasulü (Her konu da Allah ve Rasulüne itaat esastır.)
 2- Devlet başkanı (yetki alanında devlet başkanına itaat farzdır. İsyan haramdır.)
 3- Aile reisi (Aile reisi erkektir. Aile reisine itaat onun yetki alanında farzdır.)
 4- Anne baba (Çocuklar anne babalarına itaatle mükelleftir. Allah’a isyan durumu oluşmadıkça bu itaat dini sınırları ve ölçülerinde farzdır. İsyan haramdır.)
 5- Mükellef bireyler (kadın/erkek/çocuk)
Kadın ve erkekler( mükellefler) akıl baliğ olduktan sonra Allah’ın emirlerin alanında Allah’a; devlet işlerinde devlet başkanına ve vekillerine; aile yetki alanlarında babaya veya onun vekiline itaat ederler.
Bütün yetkiler sınırlarında uygulanır. 

Sorduğunuz soruya gelirsek;
Kadın kendi ailesi içerisinde babasına itaat eder. Kendi bireysel yetki alanında kendi kararlarını alır.
Kadın evlenmeden babasına itaat ederken, evlendikten sonra kocasına itaat eder. Velisi artık kocasıdır.
Bu fetvanın delilleri aşağıdadır.
1. Delil;
Muaz b Cebel (ra) hadisidir.
 “Allah’a yemin olsun ki bir kadın eşinin rızasını gözetmediği sürece rabbinin rızasını gözetmemiş olur..." 

والذي نفس محمد بيده لا تؤدي المرأة حق ربها حتى تؤدي حق زوجها ولو سألها نفسها وهي على قتب لم تمنعه


Hadisin delil olma açısı:
İman sahipleri rablerinin rızasını gözetirler. Bu imanın gereğidir. Peygamberimiz kadının eşinin rızasını gözetmesini Allah'ın rızasını gözetmesi türünden bir amel olarak nitelemiştir. Bu ise rızanın gözetilmesinin erkeğin kadın üzerindeki haklarından olduğuna delildir. Yani kadınlar Allah’ın rızasını kazanmak için eşlerinin itaatinden de öncelikli olarak "rızasını" çok önemsemek durumundadırlar. Bu dini bir değerdir.

2. Delil
Abdurrahman b. Avf (ra) hadisidir.
“Bir insanı bir insan itaat için secde etmekle emredecek olsaydım, eşini erkeğine saygı için secde etmekle emrederdim” 

لَوْ كُنْتُ آمِرًا أحدًا أنْ يَسْجُدَ لأَحَدٍ ؛ لأَمَرْتُ المرأةَ أنْ تَسْجُدَ لِزَوْجِها ، ولا تُؤَدِّي المرأةُ حقَّ زَوْجِها ؛حَتَّى لَوْ سألَها نَفْسَها على قَتَبٍ لأَعْطَتْهُ
 

3. Delil
Aişe (ra) hadisidir.
Aişe (ra) Ey Allah’ın Rasulü, kadın üzerinde itaate hakkı en büyük olan kimdir diye sorunca efendimiz, "eşidir", buyurmuşlardır. 

أخبرنا أبو القاسم الحسن بن محمد بن أحمد بن عقبة بن خالد السكوني ، بالكوفة ، ثنا عبيد بن غنام بن حفص بن غياث ، ثنا أبي ، عن أبيه ، عن مسعر ، عن أبي عتبة ، عن عائشة رضي الله عنها ، قالت : يا رسول الله من أعظم الناس حقا على المرأة ؟ قال : " زوجها " قلت : من أعظم الناس حقا على الرجل ؟ قال " أمه " .
هذا حديث صحيح الإسناد ولم يخرجاه ." .

Hakim hadise sahihtir demiştir.

Hadisin delil olma açısı:
Anne babaya ihsan ve hizmet birinci derecede erkek evlat sorumluluğudur. Bu hüküm erkek evlat ve kız evlat için eşittir. Kız evlat evlenince bu itaat hakkı onun evlendiği erkeğe eşine geçer. Erkek evlat ömür boyu 1. derece anne babasına itaat ve onların rızasını kazanmak sorumluluğunda kalır.
Evlenen kız evlatlar için öncelikler değişir. Bir yandan anne baba itaati devam etse de evlilik sorumluluğuna girince ise öncelik eşin rızası ve itaati ve kurdukları ailenin desteklenmesi ve kalkındırılması ve ayakta tutulması olur.

4. Delil:
Husayn b Muhsin el Ensari hadisidir.
Efendimiz bir kadına evli olup olmadığını sormuş, evli olduğunu öğrenince ona eşinle aran nasıl demiş, kadın elimden gelmeyince ona itaat etmiyor; elden geldiğince ona uyuyorum, demiş; efendimiz de onu uyarıp, “dikkat et onun rızasını gözet, o senin cennetin ya da cehennemindir” diye ikaz etmişlerdir. 


عن الحصين بن محصن : أن عمة له أتت النبي صلى الله عليه وسلم في حاجة ففرغت من حاجتها فقال لها النبي صلى الله عليه وسلم أذات زوج أنت ؟ قالت نعم قال : كيف أنت له ؟ قالت ما آلوه ( أي لا أقصّر في حقه ) إلا ما عجزت عنه . قال : " فانظري أين أنت منه فإنما هو جنتك ونارك "
  

Hadisin delil olma açısı:
Efendimiz eş olan kadını canı istediğinde eşine itaat etme, canı istemediğinde ona itaat etmeme durumu sebebiyle uyarmaktadır.
Eş olan erkeğin hakkı ihlal olunmuş olmasaydı bu şekilde uyarmazdı.

5. Delil
Abdurrahman b Avf (ra) hadisidir.
"Kadın 5 vaktini kılarsa, ramazan orucunu tutarsa, namusunu korursa, kocasına itaat ederse ona işte cennet. Hangi kapısından girmek istersen o kapıdan içeri gir denilir." 

عن عبد الرحمن ابن عوف قال قال رسول الله صلى اللهم عليه وسلم إذا صلت المرأة خمسها وصامت شهرها وحفظت فرجها وأطاعت زوجها قيل لها ادخلي الجنة من أي أبواب الجنة شئت


Hadisin delil olma açısı:
Hadis kadının eşine itaatin ona cenneti kazandıracak en değerli dini amellerden birisi olduğuna delildir.
Hadis eşe itaatin (kişinin isterse yapacağı bir faziletli amel olmayıp) dini amel olduğuna, delildir.
Evli kadının ana babasına değil, eşine itaat ameliyle cennet kazanma sıfatının ön plana çıkarılmış olması bu iki amelden öncelikli olanın eşin rızası olduğuna delildir.

Not: Anne babaya itaat kadın bekarken önemli bir dini ameldir. Bu amel ve yükümlülük onun bireysel haklarında değil anne baba ya itaatin meşru kılındığı alanlardadır. Örneğin; kadın evlenirken babası o daha küçükken birisiyle onun nikahını kıymış olsa kendisi buluğa erince isterse bu nikahı onaylar isterse nikahı bitirir. Bu da gösterir ki kadın kendi bireysel hakları alanında babaya itaat etmeyebilir. Bu meselenin geniş içeriği vardır. Mufassal olarak fıkıh kitaplarında incelenebilir.

 


[1]  İbn Mace, es Sünen, h no: 1853
[2]  Ahmed b hanbel el Müsned h no: 19025
[3]  el Hakim , el Müstedrek ala's Sahihayn, h no: 7418 ; 7326
[4]  Ahmed b Hanbel, el Müsned h no: 18524
[5]  İbn Mace, es Sünen, hno :1853; Ahmed b Hanbel, el Müsned hno :19403; eş Şevkani, Neylu'l Evtar, VI.360 (Konu hakkındaki diğer rivayetler incelenebilir.)