Hit (270) F-1279

Kadınlar Eşlerine Hizmet Etmekle Mükellef Midir?

İlim Dalı : Konusu :
Soruyu Soran : Cevaplayan : Önder Nar
Cevaplayanın Mezhebi:
Ekleyen : /2020-03-22 Güncelleyen : Fıkıh Dersleri/2020-07-27

el Cevab:
İslam fıkhında asrısaadetten bu yana aile reisliği  erkeklerdedir.  Erkek ailenin reisidir. Erkek eşine bu görevi verirse eşi ona itaat etmekle mükelleftir. Erkek diğer bireysel ve sosyal  hayat alanlarında  ön plana çıkarılmış  kadın geri plana alınmıştır. bu devlet başkanlığından   mülki idareye   aile hayatında aile reisliğinden  boşanmaya mirasa kadar  böyledir.
Kadınların  erkeklere hizmet etmek   yükümlülüğünde olup olmadığı  problemi  kadının islam aile ve toplum yapısındaki yerine işaret edilerek cevaplanacaktır.  Yine fukahadan Damad efendiye ve  Ömer Nasuhi Bilmen hocaya nisbet edilen  "kadın eşine bile hizmet etmekle mükellef değildir"  şeklindeki   anlayışın  kritiği yapılacaktır.


1- Aile Reisliği (Nisa 34, Bakara 228)
Tercümesi ve Ayetin Metni;
 الرِّجَالُ قَوَّامُونَ عَلَى النِّسَاء بِمَا فَضَّلَ اللّهُ بَعْضَهُمْ عَلَى بَعْضٍ وَبِمَا أَنفَقُواْ مِنْ أَمْوَالِهِمْ فَالصَّالِحَاتُ قَانِتَاتٌ حَافِظَاتٌ لِّلْغَيْبِ بِمَا حَفِظَ اللّهُ وَاللاَّتِي تَخَافُونَ نُشُوزَهُنَّ فَعِظُوهُنَّ وَاهْجُرُوهُنَّ فِي الْمَضَاجِعِ وَاضْرِبُوهُنَّ فَإِنْ أَطَعْنَكُمْ فَلاَ تَبْغُواْ عَلَيْههِنَّ سَبِيلاً إِنَّ اللّهَ كَانَ عَلِيّاً كَبِيراً
Nisa34- Erkekler, kadın üzerine idareci ve hâkimdirler. Çünkü Allah birini (cihad, imamet, miras gibi işlerde) diğerinden üstün yaratmıştır. Bir de erkekler mallarından (aile fertlerine) harcamaktadırlar. İyi kadınlar, itaatkâr olanlar ve Allah'ın korunmasını emrettiği şeyleri kocalarının bulunmadığı zamanlarda da koruyanlardır. Fenalık ve geçimsizliklerinden korktuğunuz kadınlara gelince: Önce kendilerine öğüt verin, yataklarından ayrılın. Bunlar da fayda vermezse dövün. Eğer size itaat ederlerse kendilerini incitmeye başka bir bahane aramayın. Çünkü Allah çok yücedir, çok büyüktür.
 وَالْمُطَلَّقَاتُ يَتَرَبَّصْنَ بِأَنفُسِهِنَّ ثَلاَثَةَ قُرُوَءٍ وَلاَ يَحِلُّ لَهُنَّ أَن يَكْتُمْنَ مَا خَلَقَ اللّهُ فِي أَرْحَامِهِنَّ إِن كُنَّ يُؤْممِنَّ بِاللّهِ وَالْيَوْمِ الآخِرِ وَبُعُولَتُهُنَّ أَحَقُّ بِرَدِّهِنَّ فِي ذَلِكَ إِنْ أَرَادُواْ إِصْلاَحاً وَلَهُنَّ مِثْلُ الَّذِي عَلَيْهِنَّ بِالْمَعْرُوفِ وَلِلرِّجَالِ عَلَيْهِنَّ دَرَجَةٌ وَاللّهُ عَزِيزٌ حَكُيمٌ
Bakara228-Boşanmış kadınlar kendi kendilerine üç hayız ve temizlenme müddeti beklerler (beklesinler). Eğer onlar Allah'a ve ahiret gününe inanıyorlarsa Allah'ın kendi rahimlerinde yarattığını (söylemeyerek) gizlemeleri onlara helal olmaz. Kocaları bu bekleme müddeti İçinde barışmak İsterlerse onları geri almaya (herkesten) çok layıktırlar. Erkeklerin meşru surette kadınlar üzerindeki (hakları) gibi kadınların da onlar üzerinde (hakları) vardır. (Yalnız) erkekler onlar üzerinde (daha üstün) bir dereceye maliktirler. Allah mutlak galiptir, gerçek hüküm ve hikmet sahibidir.

2-Aile Hayatında Kadının Konumu Erkeğin Yardımcılığıdır.  Aile Reisliği Ve Aile İdaresi Erkeğe Allah Tarafından Verilmiş Bir Yetkidir.
Abdullah (ra) dan:
''Hepiniz yöneticisiniz. Ve hepiniz yönettiklerinizden Allaha karşı sorumlusunuz. İnsanların yöneticisi olan başkan onları yönetmekten sorumludur. Erkek aile fertlerinden sorumludur. Onlarla alakalı sorumluluklarından hesaba çekilecektir. Kadın (eş) eşinin evinden ve çocuklarından eşine karşı sorumludur. Onlarla alakalı sorumlulukları sebebiyle hesaba çekilecektir... dikkat edin. Hepinizin sorumlulukları vardır ve sorumluluklarından herkes hesaba çekilecektir.'
Bkz el Buhari, es Sahih, H. No: 2380; Muslim, es Sahih, H. No: 3414; .Ebu Davud, es Sünen, H. No: 2542; Ahmed b Hanbel, el Müsned, H. No: 5021; et Tabarani, Müsnedu'ş -Şamiyyin, H. No:2883.
عَنْ عَبْدِ اللَّهِ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ ، قَالَ : " كُلُّكُمْ رَاعٍ فَمَسْئُولٌ عَنْ رَعِيَّتِهِ ، فَالْأَمِيرُ الَّذِي عَلَى النَّاسِ رَاعٍ وَهُوَ مَسْئُولٌ عَنْهُمْ ، وَالرَّجُلُ رَاعٍ عَلَى أَهْلِ بَيْتِهِ وَهُوَ مَسْئُولٌ عَنْهُمْ ، وَالْمَرْأَةُ رَاعِيَةٌ عَلَى بَيْتِ بَعْلِهَا وَوَلَدِهِ وَهِيَ مَسْئُولَةٌ عَنْهُمْ ، وَالْعَبْدُ رَاعٍ عَلَى مَالِ سَيِّدِهِ وَهُوَ مَسْئُولٌ عَنْهُ ، أَلَا فَكُلُّكُمْ رَاعٍ وَكُلُّكُمْ مَسْئُولٌ عَنْ رَعِيَّتِهِ " .
Bu Hadisin Delil Olma Açısı:
Bu hadis erkeklerin eşleri üzerinde kendilerine taat hakları olduğuna ve kullandıkları bu yetkinin Allah tarafından kendilerine verildiğine ve bu yetkiyi kullanmakta Allah’ın emrettiği çerçevede görev ve sorumluluklarını yerine getirmekten ahiret günü hesaba çekileceklerine delildir.
Yine bu hadisi şerif kadınların eşlerine karşı onların evlerinden ve sahip oldukları mallardan ve çocuklarından ve onlara bakmaktan sorumlu olduklarına ve bu sorumluluklarını yapıp yapmadıklarından dolayı ahiret günü hesaba çekileceklerine delildir.

3-Ev İşlerini Görme Kadının Görevidir.
Müslüman bir ev hanımının ev işlerini kendisinin görmesi, efendimizin ‘’hizmetçi edinmekten daha hayırlıdır’’ dediği, bir sünnetidir.
Kızı cennet kadınlarının nuru Fatıma (ra) ya bunu tavsiye etmiştir.
Hz. Fatıma (ra) evinin işini görür, eşine ve çocuklarına hizmet ederdi. Ev işlerinin idaresiyle de meşgul olurdu.Çoğu zaman ev işlerinden yorgun düşerdi... Evini süpürürdü. O derece ki; üstü başı toz toprak olurdu. Ocağı yakar, elbiseleri is olurdu. Bu durumdan sıkılır dertlenirdi de. Babası Allah Rasulu (sas)’e gidip durumu şikayet edip bir hizmetçi vermesini istemeyi düşündü, ama bundan utandı. Durumu eşi Ali b. Ebu Talib (ra) vasıtasıyla efendimize haber verdiler.Efendimiz latif ve hassas bir üslupla onları dinledi ve ‘’size hizmetçi den daha güzel bir şey söylesem ister misiniz; Yatağınıza girip istirahata çekilmeden evvel ikiniz de 34 defa Tekbir (Allahu Ekber), 33 defa Subhanallah, 33 defa da Elhamdulillah deyin bu size hizmetçiden daha hayırlıdır, buyurdular.Bkz.[ Buhari, es Sahih, H. No: 5046 ] Sallallahu aleyhi vesellem.
أن فاطمة عليهما السلام أتت النبي صلى الله عليه وسلم تشكو إليه ما تلقى في يدها من الرحى وبلغها أنه جاءه رقيق فلم تصادفه فذكرت ذلك لعائشة فلما جاء أخبرته عائشة قال فجاءنا وقد أخذنا مضاجعنا فذهبنا نقوم فقال على مكانكما فجاء فقعد بيني وبينها حتى وجدت برد قدميه على بطني فقال ألا أدلكما على خير مما سألتما إذا أخذتما مضاجعكما أو أويتما إلى فراشكما فسبحا ثلاثا وثلاثين واحمدا ثلاثا وثلاثين وكبرا أربعا وثلاثين فهو خير لكما من خادم
Bu rivayeti dikkatle incelerseniz ev işlerini peygamber (sas)ın kızının bizzat kendisinin yaptığını ve efendimizin de buna muvafakat edip hizmetçi almalarına izin de vermeyip evinin ve kocasının ve çocuklarının hizmetlerini bizzat kendisinin görmesini teşvik ettiğini göreceksiniz.

4-Ömer nasuhi Bilmen Hoca nın kadının kocasına hizmet zorunluluğu yoktur şeklindeki sözü ve mülahazam:
Hanefi Mezhebi müctehidleri Muhakkiklerden Damad efendi nin mecmaul enhur I.486 da ifade ettiği gibi yaşanılan dönemde kadınların nafaka ile alakalı haklarının ihlal edilmesine nazaran verdikleri fetvalarda kadının tek temel görevi eşiyle evlilik ilişkisidir bunun dışındaki bütün her şeyde kadının hali gözetilir, yapmak istemedikleri şeylere zorlanmazlar demişlerdir.
(Burada arapça metin olacak )
ez zeylai de aynı manaya işaret ederek yine nafaka babında benzer ifadelerle bu duruma işaret etmektedir.
ez-zeylai ,el Bahru'r-raik şerh kenzi'd-dekaik IV. 193 vd
والحاصل أن المرأة ليس عليها إلا تسليم نفسها في بيته وعليه جميع ما يكفيها بحسب حالهما من أكل وشرب ولبس وفرش ولا يلزمها أن تستمتع بما هو ملكها ولا أن تفرش له شيئا من فراشها وإنما أكثرنا من هذه المسائل تنبيها للأزواج لما نراه في زماننا من تقصيرهم في حقوقهن حتى أنه يأمرها بفرش أمتعتها جبرا عليها ، وكذلك لأضيافه وبعضهم لا يعطي لها كسوة حتى كانت عند الدخول غنية صارت فقيرة ، وهذا كله حرام لا يجوز ، نعوذ بالله من شرور أنفسنا ومن سيئات أعمالنا
Dediğim gibi, bu ifadeler nafaka babında erkeklerin eşlerine eziyet etmelerinin yaygınlaşması üzerine fukahanın verdikleri fetvalardır.
-
Fukaha ictihad edip kadın baba evinde hizmetçisi varsa veya ev işlerini yapmaya alışmamışsa bunu bilerek evlenen erkek ona zulm etmemeli ve ona tutabiliyorsa 1 hizmetçi tutmalıdır, fetvasını vermişlerdir.
(hatta fukaha erkeğin hizmetçiye alışmış eşine hizmetçi tutamayacak kadar fakir olmasının meşru boşanma sebeplerinden olup olmayacağını da tartışmışlardır)
--------
feminist islam anlayışındaki kadınlar ve onlara destek veren erkekler bu tür nakillere ''tesadüfen'' rastlayınca bunu suistimal edip müslüman kadın hanefi müctehidlerine göre ev işini yapmak zorunda değildir. Yemek yapmak, çocuk emzirmek, yatak sermek, bulaşık yıkamak zorunda değildir ...vs lafları hanefilere nisbet ederek, islamı etraflarındaki şahıslara şirin gösterme gayretlerine hanefi müctehidlerinin bu ictihadlarını malzeme etmişlerdir.
--------
Durum ise tam olarak böyle değildir.
el Kasani yemek pişirmek vs ev işlerinini evin hanımının üzerine vacip olduğunu bu sebeple de örneğin eşinden ev işlerini yapmaya ücret talep etse bunun onun asli görevlerinden ve üzerine vacip olan işlerden olması sebebiyle bu parayı almasının rüşvet gibi haram olacağını ifade etmiştir. yine Kasani'nin nakline göre Ebul-leys es-Semerkandi kadının ev işlerini yapmadığında yapmaya zorlanacağına fetva vermiştir.

bk. el Kasani, Bedaiu's-sanai IV. 24 vd.
ولو جاء الزوج بطعام يحتاج إلى الطبخ والخبز فأبت المرأة الطبخ والخبز يعني بأن تطبخ وتخبز لما روي أن رسول الله صلى الله عليه وسلم قسم الأعمال بين علي وفاطمة رضي الله عنهما فجعل أعمال الخارج على علي وأعمال الداخل على فاطمة رضي الله عنهما ولكنها لا تجبر على ذلك إن أبت ويؤمر الزوج أن يأتي لها بطعام مهيأ ، ولو استأجرها للطبخ والخبز ; لم يجز ولا يجوز لها أخذ الأجرة على ذلك ; لأنها لو أخذت الأجرة لأخذتها على عمل واجب عليها في الفتوى فكان في معنى الرشوة فلا يحل لها الأخذ ، وذكر الفقيه أبو الليث أن هذا إذا كان بها علة لا تقدر على الطبخ والخبز أو كانت من بنات الأشراف ، فأما إذا كانت تقدر على ذلك وهي ممن تخدم بنفسها تجبر على ذلك
(Bu manaya işaret eden fetva için ayrıca bk. ed durrul muhtar III.635 vd)
---------------
Bk.el Muhit el burhani, VIII.36 vd.
قال أبو حنيفة:
إذا استأجر الرجل امرأته لتخدمه كل شهر بأجر مسمى لا يجوز؛ لأن خدمة الزوج مستحقة على المرأة ديانة لما فيه من حسن المعاشرة، أن لم يكن مستحقا عليها حكما
Bk.el fetava el hindiyye Iv. 490
قال أبو حنيفة
إذا استأجر الرجل امرأته لتخدمه كل شهر بأجر مسمى لا يجوز كما لو استأجرها لعمل من أعمال البيت من الخبز والطبخ وإرضاع ولده منها
Bk.es Serahsi, el Mebsut XVI.56 vd.
وإذا استأجر الرجل امرأته لتخدمه كل شهر بأجر مسمى لم يجز ؛ لأن خدمة البيت مستحقة عليها دينا ومطلوب منها بالنكاح عرفا على ما روي أن النبي صلى الله عليه وسلم لما زوج فاطمة من علي رضي الله عنهما جعل أمور داخل البيت عليها وأمور خارج البيت عليه ،
ولأن الشرع ألزمه نفقتها لتقوم بخدمة بيته فلا تستحق مع ذلك أجرا آخر ، وإن سمى .وإن استأجرها لترضع ولدا له من غيرها ، أو لترعى دوابه ، أو تعمل عملا سوى خدمة البيت فهو جائز ؛ لأن هذا العمل غير مستحق عليها ولا مطلوب بالنكاح منها .
''Bir erkek eşini ev işlerini yapması vs için kiralasa (ücretli hizmetçi tutsa) bu caiz olmaz. Çünkü evinin hizmetini görmesi onun dini görevidir. Ve yine nikah yapılırken örf olarak kendinden beklenen talep edilen bir durumdur. Peygamberimiz (Kızı kendisine hizmetçi vermesi için geldiğinde bu talebini kabul etmemiştir .) fatıma validemize evlendiğinde ev işlerini yapma görevini vermiş; Ali ra da ev dışı işlerini yapma görevini vermiştir.
Yine İslam şeriatı onun nafakasını ev işlerini görmesi için vermiştir. Bu sebeple onun görevi olan ev işlerine karşılık ücret alması caiz olmaz. Çocuk emzirmede de durum böyledir. Ama eşinin bir başkasından olan çocuğunu emzirmek için ücret isteyebilir. Zira bu üzerine nikahla birlikte gereken sorumluluklardan değildir. )
--------
hulasai kelam, hanefi mezhebinde kadının eşiyle ilişkiden başka sorumluluğu yoktur gibi ifadeler hatalıdır. Kadın evli olduğu müddetçe ev işlerini yapacak, yemek pişirme, bulaşık, çamaşır, çocuk emzirme-bakma-terbiye etme gibi görevlerini dini bir sorumluluk olarak yerine getirecektir.
Kocasının bakmakla yükümlü olduğu kişilere kocasına itaat ve ev işi çerçevesinde sahip çıkacaktır.
-------------------
Fotodaki ifadeler hakkındaki mülahazam :
Ömer nasuhi hocanın söyledikleri nafaka babaına bakılarak yazılmış çeyler nafaka babındaki bilgiler konunun bir açısını içeriyor. kira icare babında da başka bilgiler mevcut . hepsini beraber bir bütün olarak ifade edersek benim yazdığım manalar ve yaptığım nakillerdeki içerik ortaya çıkar.
---
Fotodaki nafa kelimesi nafaka bahsine bakılmasını işaret etmektedir.

5- erkek aile residir. asıllarına (ana babasına ve ( bakmakla yükümlü olduğu diğer bireylere) bakmakla yükümlüdür.
Kadın ise evleninceye kadar ana babasına bakmakla yükümlü dür evlenince bu sorumluluk kocasına ve ailesine bakmak olarak değişir. Kadının anne babasına bakma yükümlülüğü hem eşinin ailesine, hem kendi ailesine bakamayacağından ( ve vadi kocasıyla yeni aile oluşturduğundan ve onun hizmet ve taatının izerine farz olup anne babası yerine ona itaat zorunluluğu oluştuğundan ) düşer.
Kadın her iki aileye de bakmaya takat yetirse de bu kocasının izniyle olmalıdır. .
Kadının anne babasına bakmak erkek evlatların görevidir. Erkek evlat yoksa yakın akrabaları ve devlet bu görevi yerine getirir.
Sadece kız evladı olan anne babaların Kız evlatlarının onlara yakın yerden veya aynı şehirden evlenmesi ya da kızlarının yaşadığı yere taşınmaları , kız evladın bu durumu önceden hesap edip ona göre bir eş ile evlenmesi , alınabilecek caiz olan tedbirlerdendir.
**
not : kadın erkek eşitliği ve kadının kendi ailesine bakmak isteme hakkı vardır gibi söylemlerin sahiplerinin vakıa karşısında ürettikleri çözümler sadece ayetlere ve hadislere ve ilgili ictihatlara isyan içermektedir.
Modern hayatta kadınlar kendi anne babalarına huzur evi beğenmektedirler. Müslüman anne babalar da huzur evine gitme hayali kurmaya başlamışlardır.
 

ek :
Ayeti kerimedeki onlardan (anne baba) birisi veya ikisi yanınızda yaşlanırlarsa onlara öf bile demeden hizmet edin onlara ancak hoş söz söyleyin ve asla azarlamayın... şeklindeki Yüce rabbimizin uyarıları ortadadır.
modern aile yapısında bu emirler yok sayılmaktadır.

.Çağdaş kadınlar tarafından Şeri değerlerimiz temelden yıkılmış yok sayılmış ve ilhad derecesinde bu emirlerin sahibi Allaha isyan edilmiştir.
Ayeti kerimeyi dikkatle inceleyiniz.
isra 23 ayetinde
وَقَضَى رَبُّكَ أَلاَّ تَعْبُدُواْ إِلاَّ إِيَّاهُ وَبِالْوَالِدَيْنِ إِحْسَانًا إِمَّا يَبْلُغَنَّ عِندَكَ الْكِبَرَ أَحَدُهُمَا أَوْ كِلاهُمَا فَلاَ تَقُل لَّهُمَا أُفٍّ وَلاَ تَنْهَرْهُمَا وَقُل لَّهُمَا قَوْلاً كَرِيمًا
وَاخْفِضْ لَهُمَا جَنَاحَ الذُّلِّ مِنَ الرَّحْمَةِ وَقُل رَّبِّ ارْحَمْهُمَا كَمَا رَبَّيَانِي صَغِيرًا
رَّبُّكُمْ أَعْلَمُ بِمَا فِي نُفُوسِكُمْ إِن تَكُونُواْ صَالِحِينَ فَإِنَّهُ كَانَ لِلأَوَّابِينَ غَفُورًا
---

"rabbin anne babaya mutlak surette iyilik ytağmanıza hükmetti . onlardan biri ya da ikisi yanınızda yaşlanırsa bakımınıza muhtaç olurlarsa onları öf bile demeden bakın. azarlamayın, ve daima hürmet edin.
üzerlerine rahmet kanatlarını gerin ey rabbimiz bize biz çocukken baktılar sıkıntılarımızı çektiler sen de bize onlara bçyle sahip çıkmayı lutfet şeklinde kendileriniz için Allahtan yardım isteyin Elbette onlara hizmet ederken karşılaşacağınız iç sıkıntılarınız olacaktır. Kalplerinizden bu zor hizmet anında geçenleri rabbiniz çok iyi bilir. Ama siz eğer salih olursanız ( Allahtan razı olacağı fiillere sizi muvaffak etmesini çok isterseniz) Allah sizin içinizden geçen bazı ağır gelme bezme bıkkkınlık gibi duyguları siz tevbe ettiğinizde ve amelinizi düzellttiğinizde affedici olacaktır. "


Efendimiz: "Rabbinizin rızası babanızın rızasındadır. Onun gazabı babanızın size kırılmasındadır " buyurmuştur.
bkz. et trimizi es sünen hno : 1899 ;
el beyhaki , şuabul iman hno 7830
رضا الرَّبِّ في رضا الوالدِ، وسخطُ الرَّبِّ في سخطِ الوالدِ
Efendimiz anne babaya sahip çıkp onlarla yaşamayı onların bakımını üstlenmeyi çok övmüş ve onlara bakarak cennet kazanılacağını müjdelemiş onlar varken cenneti kazanamamayı bedbahtlık olarak nitelemiş ve bundan ümmetini sakındırmıştır.

Ebu Hureyre ra dan:
Ana babası ya da onlardan birisi yanında yaşlanıpta cenneti kazanmayan bedbahttır. bedbahttır bedbahttır
عن أبي هريرة عن النبي ﷺ قال: رغم أنف، ثم رغم أنف، ثم رغم أنف من أدرك أبويه عند الكبر أحدُهما أو كلاهما فلم يدخل الجنة
Bkz.Muslim es sahih hno : 2551

Mülahaza: Zumer Otuzaltı
Gelin bakmak zorunda değildir kocası bakması gerekir...” Ayrıca kocaya itaati kölelik diye anlamayın!!! Yanlış fetvada vermeyin gidin bir kaç hocaya sorun cevap nettir!
Önceki Cevap Linktedir;

http://eskieserler.net/fetvadetayi.php?id=1062&listtype=list&limit=60&aranan=aile&alanlar=0&siralama=8&arama=2&page=1