| İlim Dalı : Fıkıh | Konusu : Abdest,Cemaat,Namaz,Temizlik |
| Soruyu Soran : | Cevaplayan : Önder Nar |
| Cevaplayanın Mezhebi: | |
| Ekleyen : /2027-11-15 | Güncelleyen : Sümeyye Abacı/2026-08-17 |
Soru: Ayakta bevl eden birinin cemaate namaz kıldırması caiz mi?
el Cevab: Üstüne sıçramasına tedbir alıp daha sonra da istibra ederse istibra dan sonra abdest alırsa kıldıracağı namaz sahih olur.
-Sünnete sebepsiz yere muhalefet ediyorsa sünnetlere uyanlar onu imamlık makamına geçirmemelidirler.
-Mazeretten dolayı ise abdest ve taharet gerekliliklerine uyarsa imamlık yapması caizdir.
Soru 2: Ayakta bevl etmek yasak mı neden yasak?
el Cevab: İdrarın insanın üzerine ya da namaz kılacağı anda üzerinde olacak elbisesine değmesi, bulaşması sıçramasını gerektirdiğinden caiz değildir. Yine ayakta bevl durumunda avretin görülme riski sebebiyle yasaklanmıştır. Bir insan zor durumda kaldığında ayakta bevl etse ve elbisesini tamamen değiştirip namazı öyle kılsa bu durumda necaset bulaşmış elbiseyle namaz kılmak günahından kurtulmuş olur. Efendimiz (sas) ayakta bevl etmemiştir. Yere çömelerek bevl etmek imkanı olmayan durum veya zeminlerde ayakta bevl etmek zaruret hali sebebiyle mübahtır.
Not: Ama bu durumda üzerine necaset bulaşması hali oluşursa elbisesinin 4 te birlik kısmını aşmadıysa (bu elbiseyle) namazını kılabilir. Bu konunun detayları vardır. Üstüne sıçramasına tedbir alıp daha sonra da istibra ederse istibradan sonra abdest alırsa kıldıracağı namaz sahih olur.
-Sünnete sebepsiz yere muhalefet ediyorsa; sünnetlere uyanlar onu imamlık makamına geçirmemelidirler.
-Mazeretten dolayı ise abdest ve taharet gerekliliklerine uyarsa imamlık yapması caizdir.
Mülahaza: Fatih Kussan
Yanlış fıkıh bilgisi. Peygamber (sav) ayakta bevl etmistir, Buhari’de sahih hadis vardır.
el Cevab: Hz. Aişe (ra) efendimizin ayakta bevl ettiğini bu sebeple ayakta bevl etmenin mübah olacağını söyleyenlere, "Size kim efendimiz ayakta bevl ederdi derse ona inanmayın. O ancak oturarak çömelerek bevl ederdi" demiştir.
.قالت عائشة من حدثكم أن رسول الله صلى الله عليه وسلم كان يبول قائما فلا تصدقوه ما كان يبول إلا قاعدا
İmam Tirmizi bu konudaki rivayetlerden en sahihi Aişe (ra)'dan nakledilen bu rivayettir, demiştir. Tirmizi, es-sünen I.62. Buhari de nakledilen efendimizin ayakta bevl etmesi rivayeti -içeriğinden anlaşıldığı kadarıyla- 1 defa olmuştur. Rivayet ise Huzeyfe (ra)’dendir. Efendimiz bir topluluğu ziyareti esnasında tuvalet için bir yere yönlendirilmiş orası da genel olarak atıklar için kullanılan bir yer olduğundan (muhtemelen tedbirini alarak) ayakta bevl etmek durumunda olmuştur.
.أنه أَتى سُبَاطَةَ قومٍ فبالَ قائِماً
Buhari'nin rivayeti sebeb-i vurudu (söyleniş sebebi) metinde olmayan bir rivayettir. Sadece ayakta bevl ettiğini hikaye etmektedir. Başka tekrarı yoktur. Bkz. [1]
Aişe (ra) ise "Efendimizin ayakta bevl ettiğini söyleyenlere inanmayın. O hep oturarak bevl ederdi" demektedir.
Abdurrahman b. Hasene (ra) dan: Efendimiz tuvalet ihtiyacını oturarak giderdi. Onun ayakta değil oturarak bevl ettiğini öğrenen bazıları kadınlar da böyle bevl eder dediler. Efendimize durum iletilince; İsrail oğullarının bevlden sakınmamaları sebebiyle azab olunmalarını duymadınız mı, buyurdular.
.عن عبد الرحمن بن حسنة ، قال :خرج علينا رسول الله صلى الله عليه وآله وسلم في يده الدرقة فوضعها ثم جلس فبال إليها ، فقال بعضهم : انظروا إليه يبول كما تبول المرأة ! فسمعه النبي صلى الله عليه وآله وسلم فقال ويحك ما علمت ما أصاب صاحب بني إسرائيل كانوا إذا أصابهم البول قرضوه بالمقاريض فنهاهم فيعذب في قبره
Bkz.[2]
Efendimizin "bevlin sizin üzerinize sıçramasından tedbir alın. Tenezzüh edin. Kabir azabının çoğu bevl den sakınmamak sebebiyledir." Bkz.[3] uyarısını yaptığı ve dahi bir daha da ayakta bevl etmesi rivayet edilmediği halde; neden o gün ayakta bevl ettiği incelendiğinde o gün diz kapağındaki bir yara sebebiyle eğilemediği anlaşılmaktadır. Bkz.[4]
Yine ayakta bevl etmesinin bulunduğu yerin zemininin çömelmeye uygun olmayan bir yer olması da rivayetlerde vardır.
Syn Fatih Kussan; Bu sebeple bevl ihtiyacı esas olarak ayakta değil oturularak giderilmesi gereken bir ihtiyaçtır. "Yanlış fıkıh bilgisi" ifadenizi tashih ediniz." Peygamberimiz ayakta bevs (bevl olacak) etmiştir" yazmanız Hz. Aişe (ra) tarafından da uyarıldığımız gibi yanlıştır.
Müslüman kitlenin en büyük açmazlarından birisi işte bu yazdıklarınızda ortaya çıktı. Okumayanlarımız kafasına göre yaşıyor. Okuyanlarımız da kendilerini fetva ehliyetinde görmeye başlıyor. Halbuki dini ders meclislerine çok devam eden bir Müslüman bile fetva ehliyeti için gereken ilimlerin eğitimini almamışsa kültürlü bir medrese öğrencisi seviyesine yükselebilir. Ama fetva ehliyetini henüz kesb etmemiştir. Bu sebeple ya fetva ehliyetiniz vardır, ya da yoktur.
Siz bu ihtimallerin içerinde olmaya devam edersiniz. Bunu ayet ifade eder. "Bilmiyorsanız zikir ehline sorun". Önce dini alanda bu yetkiniz var mı onu tespit etmelisiniz.
Syn Fatih Kussan;
-Bazı yanlış çıkarımlar yapmışsınız.
-Hadis bize ayakta bevl ruhsatı verdi-çok yolculuk yapıyorum ayakta bevl etmek bana kolaylık oldu.
-Aişe validemiz her zaman efendimizin yanında değildi. o halde bilmeyebilir.
-Buhari ile amel etmezsek, bu onun hadisine uydurma demek olacaktır.
-Ayakta bevlin yapılmama sebebi idrar sıçraması endişesidir. Endişe giderilirse ayakta bevl caiz olmalıdır… diyorsunuz.
Benzer lafları kendilerine fetva verdiğim Müslümanlardan özellikle okuması çok olanlardan da duyduğumdan bu itirazlarınızı da değerlendirmek istiyorum.
-Buhari hadisi size ruhsat vermiyor. Efendimiz oturma imkanının olmadığı bir ortamda gerekli tedbiri alarak bu şekilde bevl ediyor. Ayakta bevl rivayeti 1 adet rivayettir. O kadar. Bir ruhsat manası içermemektedir.
-Kaldı ki kolaylık başka şeydir, ruhsat başka şeydir. Kolaylık olmayan yerde kolaylık aramak dini bir hassasiyetten sıyrılma çabası olur.
-Çok gezen insan erkek ve kadın olarak gezme durumundadır. Erkekler WC ‘lerine girip ayakta bevl etmek demek %100 bevl sıçraması manasına gelir. Erkeklerin ayakta bevl ettiği yerlerde ortalık yerde bevl etmek ise uzaklaşarak bevl edilse görülme riski taşır. Yakından bevl edilse de sıçrama kaçınılmazdır. Ayrıca bevl için yan yana dizilen insanların görüntülerini de takdirinize bırakıyorum. Kadınların ayakta bevl etmeye kalkması durumu da ayrı bir durumdur.
-Aişe (ra)ın fakihe bir annemizdir. Her zaman yanında olmadığı halde efendimize bir dini fiil nispet etmez. Bu dikkatinizden kaçıyor. Ayakta bevl ettiğini görmedim demiyor. Kim ayakta bevl ettiğini iddia ederse onu doğrulamayın... diyor.
--Buhari hadisi ile amel etmemek illa da onun uydurma olması manasına gelmez. Böyle bir gereklilik oluşmaz. Peygamberimizin bir defa bir özel durum sebebiyle yaptığı fiili o duruma özel olarak fetvayı alırsanız uygulayabilirsiniz. Oda şudur; NŞA da bevl oturularak ve üzerinize sıçraması için tedbir alarak yapılır. Eğilememe durumu olan bir insan bevlini ayakta yapabilir. Ama bu durumda önüne bir perde ya da üzerine idrar sıçramasını engelleyecek bir çukur düzeneğe idrarını yapar. Ya da önlük kullanır. Ve idrar yollarında bevl kalmamasını da dikkat ederek ihtiyacını giderir.
-Ayakta bevl yasaklamasının sebebi; sadece idrar sıçramasıdır, diyemezsiniz. Bunun için delil yoktur. Asıl hüküm ayakta bevlin yasak olmasıdır. İkinci hüküm; idrar sıçramasından sakınılmasıdır. Üçüncü hüküm idrar kalıntısı kalmamasın sağlanmasıdır. Dördüncü hüküm avretin ortalık yerde açılmamasıdır. Beşinci hüküm, idrar-bevl, banyo gibi ihtiyaçların giderilmesi sırasında hâyânın korunmasıdır.
Mülahaza: Denizde, havuzda, gölette, küvette, duşta ya da banyo yapılan her hangi bir yerde kadın veya erkeğin idrarını yapması veya ayakta yapmasının hükmü nedir?
[1] Buhari, es sahih III.135
[2] Ahmed b. hanbel , el Müsned VI.136; Nesai , es Sünen, I.26; Tirmizi, es Sünen, I.17 ; İbn Mace, es Sünen, I.112.
[3] İbn Mace, es-Sünen, I.125
[4] İbn Hacer, Fethul Bari I.294 (arapça metni için linki tıklayınız) https://books.google.com.tr/books?id=99BLCwAAQBAJ